Anketlere göre, aşırı sağcı Almanya İçin Alternatif (AfD) partisi sonbaharda Saksonya-Anhalt eyaletinde tek başına iktidara gelebilir. Parti, bu olduğu takdirde Doğu Almanya’da faaliyet yürüten kamu yayın kuruluşu MDR’nin sözleşmesini feshetmeyi planlıyor.
Partinin 100 günlük programına göre AfD’nin başbakan adayı Ulrich Siegmund, vatandaşları bu “zorunlu ödeme” ve “dezenformasyondan” kurtarmak için tüm hukuki araçları devreye sokacağını söylüyor.
Peki böyle bir adım somut olarak ne anlama gelir? Kamu yayıncılığı temelden değiştirilebilir mi? İşte en önemli sorular ve yanıtlar.
AfD Saksonya-Anhalt’ta ne talep ediyor?
Almanya’da yurttaşlar, her ay hane başına “yayın katkı payı” (Rundfunkbeitrag) adı verilen bir ücret ödemekle yükümlü.
Kamu yayın kuruluşlarından duyduğu memnuniyetsizliği her fırsatta dile getiren AfD, kamu yayıncılığının temelden yeniden düzenlenmesini savunuyor. Yayın katkı payının kaldırılmasını isteyen parti; ARD, ZDF ve Deutschlandradio’yu ciddi biçimde küçültülerek, bunların yerini çok daha küçük bir “Temel Yayın’ın” almasını istiyor.
Saksonya-Anhalt AfD eyalet meclis grubu, kamu yayıncılığının gereğinden fazla büyüdüğünü ve asıl görevinden uzaklaştığını savunuyor.
AfD “Temel Yayın”dan ne anlıyor?
AfD’ye göre kamu yayıncılığı, bölgesel temelli bir “Temel Yayın”a dönüştürülecek. Bu yapı haberlere, raporlara, eğitim içeriklerine ve tüketici koruma bilgilerine odaklanacak. Bölgesel televizyon ve radyo yayınları korunacak. Grubun tasarımına göre bölgesel programlar günde en fazla üç saat ülke çapında ortak bir programda birleştirilecek. Programlar reklamsız olacak.
AfD’ye göre yalnızca birer bölgesel radyo ve televizyon kanalı kalacak. Eğlence, büyük spor yayınları ve temel hizmetin ötesine geçen diğer içerikler büyük ölçüde kaldırılacak veya özel yayıncılara bırakılacak. “Temel Yayın”, bugünkü kamu yayıncılığından çok daha az mali kaynakla çalışacak.
AfD grubu broşüründe ayrıca Anayasa’nın kamu yayıncılığını öngördüğünü, ancak bunun bugünkü ARD, ZDF ve Deutschlandradio yapısıyla sınırlı olmadığını savunuyor. Parti bu nedenle sistemin temelden yeniden yapılandırılmasının mümkün olduğunu düşünüyor.
Saksonya-Anhalt, MDR Devlet Sözleşmesi’ni feshedebilir mi?
Evet. MDR Devlet Sözleşmesi, MDR’nin organizasyonunu ve görevini düzenliyor. Üç kurucu eyalet olan Saksonya, Saksonya-Anhalt ve Thüringen’den her biri sözleşmeyi feshetme yetkisine sahip.
Ancak fesih MDR’yi kapatmak anlamına gelmez. MDR Devlet Sözleşmesi, üç eyaletten yalnızca biri feshederse sözleşmenin diğer iki eyalet arasında geçerliliğini koruyacağını açıkça öngörüyor. Sachsen veya Thüringen feshe üç ay içinde katılmazsa, MDR sözleşme metnine göre bu iki eyaletin ortak yayın kuruluşu olarak varlığını sürdürecek. Sözleşme ancak en az iki eyalet feshederse yürürlükten kalkar ve MDR kapatılır.
Fesih pratikte ne anlama gelir?
Bu durumda Saksonya-Anhalt için bir dizi pratik ve hukuki soru gündeme gelecek. Örneğin eyalette kamu yayıncılığının gelecekte nasıl organize edileceği ve anayasal yayın görevini kimin yerine getireceğinin netleştirilmesi gerekecek.
Bazı medya hukukçuları ayrıca mevcut birçok hukuki ilişkinin ilk etapta geçerliliğini koruyacağına dikkat çekiyor. Bunlar arasında iş sözleşmeleri, yapımcılarla devam eden sözleşmeler ve yayının dağıtımına ilişkin teknik anlaşmalar bulunuyor.
Saksonya-Anhalt fesihle yayın katkı payını kaldırabilir mi?
Muhtemelen hayır. Yayın katkı payı, MDR Devlet Sözleşmesi’nde değil, tüm eyaletlerin taraf olduğu ayrı bir devlet sözleşmesinde düzenleniyor. Bu nedenle yalnızca MDR Devlet Sözleşmesi’nin feshi, yayın bağışının otomatik olarak kalkmasına muhtemelen yol açmayacak. Ayrıca Federal Anayasa Mahkemesi 2021’de, eyaletler yeni bir karar alana kadar yayın bağışının o dönem belirlenen tutarda tahsil edilmeye devam edeceğine hükmetmişti.
Bu nedenle yalnızca MDR Devlet Sözleşmesi’nin feshi, yayın ödemesinin otomatik olarak kalkmasına muhtemelen yol açmayacak. Bunun için ayrıca siyasi ve hukuki adımlar gerekiyor.
dpa / BÜ,MUK
